NieuwsOpmerkelijk

‘Ik wil het taboe rond de dood doorbreken’

Gentse oud-journaliste interviewt mensen die niet lang meer te leven hebben en geeft hun essentie weer in een op maat gemaakt boek

‘Ik wil het taboe rond de dood doorbreken’

Gentse oud-journaliste interviewt mensen die niet lang meer te leven hebben en geeft hun essentie weer in een op maat gemaakt boek

‘Ik heb erg veel aan mijn schoondochters woorden. Ik zou ze alsmaar herlezen, omdat ze me helpen het verdriet een plaats te geven. Elke avond lees ik het fragment waarin Annabel vraagt om haar te herinneren als een gezond persoon. Pas als ik dat gelezen heb, kan ik inslapen.’ Het zijn de woorden van Lut Dejaeger, schoonmoeder van de Oost-Vlaamse Annabel Vereecke. Het boek waarop ze doelt is Liefde overstijgt alles. Dat is geschreven door Eveline Coppin, oprichtster van Wat ik nog zeggen wou. Met haar onderneming – uniek in haar soort in België – voert ze gesprekken met mensen die niet lang meer te leven hebben en giet ze hun woorden in boekvorm.

Ik ben blij dat er zwart op wit zal staan hoe blij ik ben dat Leon in mijn leven is gekomen en hoe graag ik hem zie.

Annabel Vereecke, palliatief patiënte

Eveline Coppin ging op initiatief van Annabels tweelingzus in gesprek met de 39-jarige Annabel toen die voelde dat ze nog maar enkele weken te leven had. ‘Ik wou vooral graag aan mijn zesjarige zoontje uitleggen wie zijn mama is. Ik wou hem laten weten wat het leven me heeft geleerd, waar ik trots op ben, wat mijn valkuilen waren en wat ik hem toewens. Hij is te jong om dat nu al te begrijpen. Ik ben blij dat er zwart op wit ook zal staan hoe blij ik ben dat hij in mijn leven is gekomen en hoe graag ik hem zie’, vertelde Annabel half maart na het gesprek.

Eveline Coppin in gesprek met Annabel Vereecke op 12 maart. © Eveline Coppin

Geen ruimte voor interpretatie

Die woorden letterlijk uitspreken, is volgens zaakvoerster van Wat ik nog zeggen wou essentieel. ‘Volgens Goedele Van Edom, die als pastor in het Imeldaziekenhuis in Bonheiden dagelijks mensen begeleidt die levensbedreigend ziek zijn, kunnen mensen woorden van genegenheid en liefde niet genoeg horen. Anders bestaat de kans dat nabestaanden ze op een eigen manier invullen en achterblijven met het idee dat de ander niet van hen hield. Het is dus van belang dat er geen ruimte is voor interpretatie.’

Eveline Coppin voelde sterk het belang aan van Annabels woorden toen ze de tekst aan het uitschrijven was. ‘Ik zag voor me hoe haar veel oudere zoon met zijn stukgelezen boek op zijn schoot zat’, getuigt de Gentse die negen jaar voor Kerk & Leven werkte en drie jaar als ghostwriter biografieën neerpende.

Ik zag voor me hoe haar veel oudere zoon met zijn stukgelezen boek op zijn schoot zat

Eveline Coppin, oprichtster Wat ik nog zeggen wou

De gedrukte versie van het boek heeft Annabel jammer genoeg niet meer kunnen inkijken, want amper drie weken na het gesprek stierf ze aan de gevolgen van uitgezaaide borstkanker. Wel heeft ze nog mee de foto’s uitgekozen. Tweelingzus Fiona is erg blij met het interview en boek. ‘Het gesprek dat Eveline met mijn zus voerde was gemoedelijk en open. De essentie van het leven kwam door haar vragen mooi naar voren. Wat ze neerschreef, is de waarheid. Echt de waarheid. Het boek is mooi opgemaakt en iedereen die het ontving, is oprecht blij en ontzettend dankbaar.’

 

Annabel hielp nog mee foto’s uitkiezen voor Liefde overstijgt alles, maar overleed voor de gedrukte versie er was.  © Eveline Coppin

 Praten over de dood=niet dodelijk

Zo’n gedrukte geestelijke nalatenschap is een tastbare en blijvende herinnering voor de nabestaanden. Als de persoon nog leeft, kan het boek een hulpmiddel zijn om met mensen in de omgeving in gesprek te gaan rond leven en dood. ‘Dichte familieleden vinden het immers soms te moeilijk en confronterend om het aanstaande overlijden van een dierbare op te brengen in een gesprek’, weet Eveline Coppin. ‘Die gesprekken vergroten nochtans de verbondenheid met hun omgeving. De meest schrijnende vorm van lijden is immers die waarin een palliatieve patiënt geen verbinding meer met zijn omgeving kan maken.’

Uit onderzoek blijkt dat mensen makkelijker hun einde accepteren en met een goed – of alleszins beter – gevoel doodgaan als ze achterom keken en zich focusten op al het positieve dat ze in de wereld hebben gezet.

Eveline Coppin

Ze ziet het als haar missie om het taboe rond de dood te doorbreken. ‘Praten over de dood is niet dodelijk’, weet ze. ‘Integendeel! Eigenlijk is het niet-praten over de dood, zeker als de komst daarvan vaststaat, veel vreemder. Door eindelevensgesprekken krijgt het leven trouwens net méér betekenis, omdat praten over de dood het bewustzijn over de sterfelijkheid vergroot. Daardoor is er meer aandacht voor de wezenlijke zaken van het leven. Mogelijks hebben mensen om die reden op hun sterfbed geen spijt hebben van de dingen die ze niet hebben gedaan, hooguit van wat ze wél hebben gedaan. Uit onderzoek blijkt eveneens dat mensen makkelijker hun einde accepteren en met een goed – of alleszins beter – gevoel doodgaan als ze achterom hebben gekeken en zich focusten op al het positieve dat ze in de wereld hebben gezet.’ Volgens Eveline Coppin ontneemt de pijn van mensen eveneens aan kracht als ze taal vinden voor wat ze denken en voelen. Tot slot is ze ervan overtuigd dat praten over wat er écht toe doet, een van de krachtigste manieren is om je liefde over te dragen.

Eveline Coppin was negen jaar journaliste en schreef nadien verschillende biografieën. © Eveline Coppin

 Minder krampachtig omgaan met dood

Eveline Coppin hoopt dat mensen minder krampachtig zullen omgaan met de dood. ‘De dood hoort bij het leven. Het is het enige waar we als mens zekerheid over hebben, namelijk dat we er op een dag niet meer zullen zijn. Maar als je je eigen dood niet kunt omarmen, hoe zouden je geliefden dat dan moeten kunnen? Als nabestaanden kunnen terugblikken op een intense periode van afscheid waarin alles kon besproken worden, vergemakkelijkt dat hun verwerkingsproces nadien’, weet ze. ‘Of om het met de woorden te zeggen van Cicely Saunders, de oprichtster van de hospices: “How people die remains in the memories of those who live on.”’

Eveline Coppin beseft dat niet iedereen de middelen heeft om een boek door haar te laten neerpennen. Daarom ontwierp ze het ‘Voor altijd verbonden’-schrijfboek. ‘Dat 82 pagina’s tellende invulboek bestaat uit twee identieke delen. In elk deel staan er vier stap voor stap uitgelegde schrijfopdrachten die de schrijver helpen om de betekenis van de relatie met de ontvanger van het boek onder woorden te brengen. Zo is er een schrijfoefening die gebaseerd is op wat Manu Keirse, specialist levenseinde en rouw, aanraadt aan mensen bij wie de dood voor de deur staat en dat is vergeving vragen en zowel sorry, dank u en ik hou van u zeggen. Daardoor kunnen er schone gesprekken op gang komen. Diegene die het boekdeel cadeau krijgt, krijgt op zijn beurt de kans om diezelfde schrijfopdrachten te vervolledigen.’

Het voor altijd verbonden-boek dat Wat ik nog zeggen wou gratis ter beschikking stelt, is een vernieuwend initiatief.

Robert Geeraert, onafhankelijk expert Vlaamse Ouderenraad

Het Voor altijd verbonden-boek is een invulboek met schrijfopdrachten die de schrijver helpen om de betekenis van de relatie met de ontvanger van het boek onder woorden te brengen. De ontvanger krijgt op zijn beurs de kans om diezelfde schrijfopdrachten te vervolledigen. Daardoor kunnen er schone  gesprekken op gang komen. © Eveline Coppin

‘Zo’n altijd verbonden-boek is een vernieuwend initiatief’, benadrukt Robert Geeraert, gastprofessor Welzijnsbeleid bij Erasmushogeschool Brussel. ‘Verbindende initiatieven om mensen bij wie de dood voor de deur staat zijn zo nodig!

Ik denk dat veel woonzorgcentra, palliatieve en oncologische diensten hiermee aan de slag kunnen’, zegt Geeraert die onafhankelijk expert is van de Vlaamse Ouderenraad en actief bestuurder van het Levenseindeinformatieforum en het palliatief netwerk Forum.

 

Zelf heeft Eveline Coppin nog nooit op het randje van de dood gestaan. Wel kent ze het gevoel van een leven dat op losse schroeven komt te staan. Toch trokken die eindelevensgesprekken aan haar. ‘Dat wil ik doen’, dacht ze toen ik er vier jaar geleden voor het eerst van hoorde. Ze maakte een omweg door uitgebreide levensverhalen van mensen neer te pennen, maar voor haar werd het alsmaar duidelijker. ‘Die eindelevensgesprekken … dat is wat ik wil doen en waar ik al jarenlang onbewust mijn talenten voor heb aangescherpt.’

Het Voor Altijd Verbonden-boek is zonder enige verplichting te downloaden op www.watiknogzeggenwou.be.

Bijkomende gegevens:

  • Eveline Coppin

 

Tags

Related Articles

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back to top button
Close
Close